درباره تقویم

تقویم
تقويمي كه ما از آن استفاده مي‌كنيم , يكي از دقيقترين و مناسبترين تقويم‌هاي عالم است , البته متاسفانه صرفا اندكي از ما آن را به خوبي مي‌شناسيم و تاريخچه به‌وجود داخل شدن آن را مي‌دانيم . براي نمونه , برخلاف تصور عموم , تقويمي كه روز جاری از آن استفاده مي‌كنيم , عمر 1393 ساله ندارد , بلكه در همين دو قرن اخير تدوين شده‌است . نخست با معنی سال شمسي حقيقي آشنا شويد .
سال شمسي حقيقي
بازه زمانی زمان بين دو عبور متوالي مركز خورشيد از نقطه میانروی بهاري است و بازه میانگین آن در ساعت 12 زيجي تاريخ صِفر ژانويه 1900 ميلادي , 24219878/365 شبانه‌روز يا معادل 365 شبانه‌روز و 5 ساعت و 48 دقيقه و 97/45ثانيه حساب شده‌است . مقطع میانگین سال شمسي حقيقي , اثبات نيست و هر ساله معادل 0000000614/0 شبانه‌روز يا 00530/0 ثانيه از زمان میانگین سال شمسي حقيقي كاسته مي‌شود . مقطع میانگین سال شمسي حقيقي اثبات نيست و بر اثر تغييرات تعدادي از مشخصه‌هاي نجومي , تغيير مي‌كند .
اولين توشه عبارت « هجري شمسي» در تقويم رسمي سال 4 - 1303 هجري قمري آمد . اين تقويم را عبدالغفارخان نجم الدوله ( 1259 - 1326 ق ) استخراج كرده بود كه در بالاي صفحه ها آن براي نخستين توشه عبارت سال هجري شمسي 1265 به دیده مي آيد . اما عبدالغفارخان نجم الدوله در سالهاي آن گاه و در تقويم هاي آن زمانه كه به طور دفترچه اي منتشر مي شد , ستون جديدي براي ایام و دوازده ساختمان بلند حَمَل , ثور , . . . و حوت , به صورت آراسته درج مي كرد و بدين ترتيب وي براي اولين توشه تقويمي را ابداع و نوآوری كرد كه امروزه به اسم «تقويم هجري شمسي بُرجي» به شهرت رسیده است . تا قبلی از اين تاريخ , تقويمي كه مبنا آن شمسي و مبداء آن مسافرت حضرت محمد ( ص ) از مكّه به مدينه باشد , در ايران رايج نبوده است .
مبدا تقويم هجري شمسي بُرجي , اولیه فصل بهار سال شمسي است كه در آن سفر حضرت محمد ( ص ) از مكّه به مدينه پیش آمده است . اين مبداء مطابق روز آدینه 19 مارس 622 ميلادي ( يولياني ) است . آغاز يا لحظه تحويل سال , ( لحظه عبور مركز خورشيد از نقطة میانروی بهاري نيمكره شمالي ) دقيقاً با محاسبات نجومي تعيين مي‌شود . به اين جهت , اولين روز سال هميشه بر روز اولیه فصل بهار مطابقت است . اين سال از نظر بهره در زندگي روزانه , مشتمل بر 365 شبانه‌ روز در سال كبيسه است . اسم ماههاي اين تقويم ( برجها ) , به ترتيب همنام با دوازده صورت فلكي قديمي منطقه‌البروج است . ( جدول 1 ) تعداد شبانه‌روز هر ساختمان بلند برابر با مقطع حركت مركز خورشيد در همان ساختمان بلند كه به دلیل حركت ظاهري غيريكنواخت مركز خورشيد روي مدارش از 29 تا 32 شبانه‌ روز تغيير مي‌كند . درضمن اين امكان وجود داشت كه تعداد شبانه ‌روز‌‌هاي هر يك از بروج از سالي به سال ديگر تغيير كند .
عید نوروز ( ابتدای حَمَل ) و كبيسه‌هاي تقويم هجري شمسي برجي از طريق احتساب لحظه تحويل سال و مقايسه آن با لحظه ظهر حقيقي تعيين مي‌شود . سال كبيسه هر چهار و گاهي هر پنج سال يكبار واقعه مي‌افتد . عصر دوم مجلس شوراي ملي ايران در ماده 3 ضابطه محاسبات عمومي , تصویب شده 21 صفر 1329 مطابق 2 حوت 1289 , تقويم هجري شمسي بُرجي را تحت عنوان مقياس رسمي زمان در محاسبات دولتي پذيرفت
تقويم هجري شمسي
تقويم هجري شمسي كه نیز اكنون تقويم رسمي كشور است , ازهر نظر به غیر از در اسم و تعداد شبانه روزهاي ماهها همانند تقويم هجري شمسي بُرجي است .
ماه‌های فروردين تا شهريور 31 شبانه روز , ماههاي مهر تا بهمن 30 شبانه روز و ماه اسفند در سالهاي عادي 29 و در سالهاي كبيسه 30 شبانه روز است . عید باستانی ( اولیه فروردين ) و كبيسه‌های تقويم هجری شمسي از طريق قاعده عید باستانی تحويلي - نظارت لحظه تحويل سال و مقايسه آن با لحظه ظهر حقيقي را براي نصف النهار

ماه‌های فروردين تا شهريور 31 شبانه روز , ماههاي مهر تا بهمن 30 شبانه روز و ماه اسفند در سالهاي عادي 29 و در سالهاي كبيسه 30 شبانه روز است . عید باستانی ( نخستین فروردين ) و كبيسه‌های تقويم هجری شمسي از طريق قاعده عید نوروز تحويلي - تحلیل لحظه تحويل سال و مقايسه آن با لحظه ظهر حقيقي را براي نصف النهار رسمي ايران - تعيين مي‌شود . ارتفاع جغرافيايي نصف النهار رسمي ايران 5/52 مرتبه شرقي است . در اينجا يكي از دو موقعیت زير ممكن است اتفاق بيفتد :
الف - در شرایطی‌که لحظه تحويل سال , بين بعد از ظهر سيصد و شصت و پنجمين و گذشته از ظهر سيصد و شصت و ششمين روز سال واقع شود , سيصد و شصت و ششمين روز سال را عید نوروز , و سال تمام شده را عادي به حساب مي‌آورند .
ب - در صورتیکه لحظه تحويل سال , در بعدازظهر سيصد و شصت و ششمين روز سال واقع شود , سيصد و شصت و هفتمين روز سال را عید نوروز , و سال تمام شده را كبيسه به حساب مي‌آورند .
بررسيهاي انجام یافته نشان مي‌دهد كه كبيسه‌هاي تقويم هجري شمسي تثبيت شده نيستند و به طور هر چهار و گاهي هر پنج سال يكبار رخداد مي‌افتند ( براي اطلاع از ایده ها متعدد در رابطه آرايه کبيسه هاي تقويم هجري شمسي بازگشت كنيد.
در زمان پنجم مجلس شوراي ملي ايران بر طبق قانوني ( تصویب شده 11 فروردين 1304 هجري شمسي ) بروج به ماههاي فارسي تغيير يافتند و از عید نوروز 1304 , تقويم هجري شمسي تحت عنوان تقويم رسمي كشور , جايگزين تقويم هجري شمسي بُرجي شد.
برتريهاي تقويم هجري شمسي
تقويم هجري شمسي از دید نجومي و طبيعي , از بهترين و دقيقترين تقويم‌هاي دنیا است . دلايل برتري اين تقويم را مي‌توانيم به اين ترتيب بيان كنيم :
الف - مقطع سال شمسي , عید نوروز و كبيسه‌هاي تقويم هجري شمسي , دقيقاً بر مبناي محاسبات نجومي تعيين مي‌شود . تقويم هجري شمسي , فقط تقويم رایج در عالم است كه علاوه بر كبيسه‌هاي چهارساله , كبيسه پنج ساله نيز دارااست . وجود كبيسه‌هاي پنج ساله , سبب تطابق دايمي و دقيقتر تقويم هجري شمسي با فصول طبيعي مي‌شود .
ب - تعداد روزهاي ماههاي تقويم هجري شمسي مبناي نجومي و طبيعي دارااست . به عبارت دقيقتر , تعداد روزهاي ماهها با مقطع حركت ظاهري غير بكنواخت مركز خورشيد روز دايره البروج و عبور از دوازده صورت فلكي حوزه‌ البروج , هماهنگي كامل داراست . مركز خورشيد , نيمه نخستین مدار ظاهري خویش ( مشتمل بر فصول فصل بهار و فصل تابستان ) را در بازه 186 شبانه‌روز و نيمه دوم مدار ظاهري خویش ( دربرگیرنده فصول پاييز و فصل‌زمستان ) را در سالهاي عادي و كبيسه , به ترتيب در 179 و 180 شبانه‌روز طي مي‌كند .
ج - آغاز سال تقويم هجري شمسي , با سالگرد به دنیا آمدن فصل بهار و آغاز شكوفايي مجدد طبيعت آغاز مي‌شود . در سير تاريخچه دگرگون سازی تقويم در دنیا , هیچ وقت تقويمي كه اغاز سال آن همواره با آغاز فصل بهار استارت شود , در هيچ مدرك و گواهی و يا ماخذ نجومي , تاريخي , ديني و . . . ذكر نشده است .

دسته ها: وبلاگ

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.